Author: EOE

Per la 52ena edicion, aguèrem l’astre d’aculhir una jornalista basca, Izaro Arruti Agirreurreta, qu’escriguèt un dossièr plan complet sus l’occitan e l’EOE que foguèt publicat sus BERRIA en tres articles.

Lo podètz legir (e escotar) en basc aicì (article 1, article 2, article 3), o en occitan çai-jos.

Osca e grandmercés a Izaro !

Lo projècte Escòla Occitana d’Estiu amassa mai o mens 200 personas una setmana de temps, en estiu, per viure en occitan. 

Existís pas d’autra ofèrta d’aquel tipe. 

« Tres fòls an agut, fa 52 ans, una idèa fòla : far ausir la lenga a las aurelhas de personas vengudas de diferents cantons del mond per apréner l’occitan. E aquela idèa sembla aver foncionat ! »

Son aquestes mots d’Yves Seguier, president de l’associacion EOE-IEO47, qu’ obriguèron l’Escòla Occitana d’Estiu (EOE) d’ongan. La vila de Vilanuèva d’Òlt se situa en Occitania. Mantunas activitats son organizadas per l’associacion EOE-IEO47, dont la mai importanta es l’EOE, una experiéncia d’una setmana d’immersion en lenga occitana, l’un dels espacis rares ont l’occitan pòt vertadièrament respirar. S’agissiá abans tot de viure una setmana tot en occitan, liura e sens paur. Aquesta annada, se debanèt del 16 al 22 d’agost.

Dins la continuitat de las annadas precedentas, mai o mens doas cents personas s’amassèron a Vilanuèva d’Òlt : 164 participant.a.s  -134 adultes e 30 menors-, un salariat e 58 benevòls. Per la mitat dels participants, es pas lo primièr còp : venon per tornar viure aquela setmana d’immersion. Los perfils mai frequents son al nombre de quatre : los professionals de l’occitan que desiran melhorar lor nivèl de lenga ; los retirats que desiran tornar frequentar la lenga de lor enfança ; los joves engatjats dins lo movement occitanista ; e los mainatges e los adolescents qu’an pas agut accès a de dispositius d’immersion. La màger part venon del sud de França e 13 % son catalans.

Los mainatges participan al grop Escoleta e los mancips al grop Escol’adols, ambe, per cadun, d’activitats que correspondon a lor edat. Pels adultes, los corses d’occitan son prepausats en quatre dialèctes, tres nivèls e dos formats : intensiu o normal. Los que causisson lo format normal pòdon participar a de talhièrs facultatius dins lo vèspre : dança, cant, cosina, poesia e artesanat, entre autras causas. Una segonda partida de l’aprèp-miègjorn es consacrada a las conferéncias d’especialistas de la lenga e de la cultura occitanas. Al ser, la creacion artistica pren lo relai : concèrts, danças, teatre… I son tanben de luòcs per far una pausa e se retrobar : la librariá ont se descobrisson los libres de didactica, los classics e las darrièras publicacions ; lo gimnasi, ont se pòt far al tambornet, espòrt tradicional pròche del tenís ; e l’estanquet, comprenam la beguda, epicentre vertadièr e gaujós de la socializacion en occitan. S’i tròban de conversacions, de rires, de danças e de cants improvisats que se perlongan de còps fins a l’alba. 

Vaquí los delicis d’aquelas e d’aqueles que fan viure e revitalizar tota la lenga e la siá cultura. E l’emocion non s’arrèsta pas aquí : quand lo plaser es partejat, se perlonga totjorn.

L’EOE es faita per tot.a.s : apréner, apreciar e viure la lenga. Per qu’una lenga perdure, es indispensable de dispausar d’espacis ont lo monde se pòdon sentir liures, sens aver a patir de la pression d’autras lengas. Dins lo cas de l’occitan, l’EOE fa partida d’aqueles espacis. Los participants coma los organizators d’ongan ne son contents. Ciril Veyssière fa professor d’occitan : « Aicí, practicam l’occitan a l’escòla, mas tanben del temps que nos fretam las dents o pendent los concèrts del ser. » Bastisson atal un mond en occitan, coma o soslinha Anaël García-Drieu : « Aquel espaci nos permet d’imaginar de scenaris qu’existisson pas dins nòstra situacion diglossica. » Valentina Cros-Chapduelh, participanta del grop Escol’Ados, testimònia : « Veni a l’EOE dempuèi dètz ans. Es lo sol endrech ont pòdi viure una setmana en occitan. Sèm coma una familha, e es una setmana qu’espèri tota l’annada. »

Lo darrièr jorn del sejorn, l’expression « Mercés plan e a l’an que ven ! » florís sus totas las pòtas, dins un cercle d’utopia de mal reproduire. Lo sejorn tòca a sa fin, mas los participants sabon qu’aicesta utopia es venguda realitat : a Vilanuèva d’Òlt, la setmana qui seguís lo 15 d’agost (es la data tradicionala), dins la lenga dels trobadors dels dialèctes nombroses, parlada sus de territòris amples mas tan pauc protegida, doas cents voses an cantat, rigut e parlat amassas.

Existisson pas de donadas sociolingüisticas unificadas cobrissent l’ensemble del territòri ont l’occitan es parlat, mas los diferents estudis disponibles mòstran totes una tendéncia clara : l’occitan es al jorn de uèi una lenga en situacion de vulnerabilitat. 

Pendent de sègles, l’occitan foguèt una lenga prestigiosa -dins los tèxtes juridics, dins la literatura dels trobadors, sul camin de Sant Jacme…-, mas a partir del sègle XVI, coneguèt un reculament inexorable, mentre que lo francés li preniá progressivament la plaça. Coma França oficialament non reconeis pas cap d’autra lenga que lo francés, ges d’estatut es acordat a l’occitan, contrariament a la sola Val d’Aran del reialme d’Espanha, dempuèi 1991. En Italia, la lenga gausís dempuèi 1999 d’una proteccion coma minoritat lingüistica istorica dins las valadas aupencas de Piemont, ambe de mesuras de promocion, mas sens estatut oficial.

A la debuta del sègle XIX, l’occitan-gascon èra encara parlat dins mantuns vilatges de la còsta de Gipuzkoa. En País Basc Nòrd, foguèt lenga oficiala a Baiona quatre cents ans de temps, e de nombroses documents medievals s’escriguèron en occitan-gascon. Uèi, es encara parlat dins Xarnegu, una region istorica situada entre Labord e Bassa Navarra, a l’entorn d’Ador. Aquela region se caracteriza istoricament per son bilingüisme : pendent de sègles, lo basc e l’occitan-gascon i an coexistit. La Comunautat d’aglomeracion del País Basc, que mena una politica de promocion del basc, sosten tanben la practica e la transmission de l’occitan-gascon.

Actualament, quitament s’existisson pas de donadas cobrissent l’ensemble del territòri occitanofòne, las donadas de l’Ofici Public de la Lenga Occitana (OPLO) -per la region Occitania, Novèla Aquitania e Val d’Aran- nos donan de marcas per compréner la situacion de la lenga. Clara n’es la conclusion : lo percentatge de personas capablas de parlar occitan es tras que feble (7 %), siá quatre còps mens que lo percentatge de personas capablas de parlar euskera en País Basc (30,2 %), mentre que lo territòri occitanofòne es dètz còps mai bèl.

• Region Occitania, Novèla Aquitania e Val d’Aran. En 2020, l’Ofici Public de la Lenga Occitana (OPLO) realizèt l’enquèsta sociolingüistica mai vasta de son istòria. En region Occitania e en Novèla Aquitania, 542 000 personas (7 % de la populacion) son capablas de parlar occitan ; dins la Val d’Aran, son 6 539 (62 % de la populacion). Lo perfil d’aqueles locutors es lo seguent : 66 % son d’òmes, 56 % vivon en mitan rural, 58 % an pas fach d’estudis superiors e lor edat mejana es de 66 ans.

• Piemont, en Italia. Segon las donadas de l’UNESCO, pauc o mens 40 000 personas son capablas de parlar occitan-vivaroaupenc dins las Valadas occitanas.

• País Basc Nòrd. Segon las donadas de la Comunautat d’aglomeracion de País Basc, entre pauc e mens 6 000 personas son capablas de parlar occitan-gascon.

Pertocant l’usatge de la lenga, segon l’OPLO, l’occitan demòra principalament acantonat a l’esfèra privada e familiala : 60 % de las personas que parlan occitan l’utilizan ambe los amics e los vesins, e 45 % ambe lor familha. Demòra plan marginal dins lo mond professional. Dins los espacis socials, son usatge se fa enrè atanben : pendent las fèstas e  las amassadas, per exemple, sols lo 7 % dels locutors l’utilizan.

Dit d’un autre biais, la manca de pièja politica, una situacion de diglossia fòrta e l’interrupcion de la transmission familiala an plaçat l’occitan dins una situacion de las inquiètantas. L’OPLO considèra que l’occitan risca de disparéisser e, dins l’atlàs de l’UNESCO sus las lengas en dangièr dins lo mond, es classat demest aquelas que son menaçadas d’extincion.

L’educacion pòt atal constituïr l’una de las claus de la revitalizacion de la lenga. Res que, segon las donadas fornidas per la FELCO (Federacion dels Ensenhaires de Lenga e de Cultura Occitanas), sols 3,3 % dels escolans del territòri istoric occitan (99 806 escolans) an un contacte ambe la lenga, en tenent compte de tota la gamma de las situacions, dempuèi qualques sessions de sensibilizacion per an, fins a l’ensenhament en immersion, en passant per totas las modalitats intermediàrias.

L’ensenhament public prepausa tres modalitats, segon las ofèrtas de cada establiment e las causidas dels parents : de sessions pontualas de sensibilizacion, de corses de tres oras (doas o una) per setmana e lo modèl bilingüe « Òc-Bi », que se redutz considerablament dins lo segondari. En parallèl, las escòlas associativas Calandreta, inspiradas del modèl de Seaska, prepausan un ensenhament en immersion e fan los corses gaireben entièrament en occitan.

Dempuèi 1974, per de sejorns en immersion, l’Escòla Occitana d’Estiu (EOE) amassa de locutors de diferentas generacions, de diferents nivèls lingüistics e de diferents dialèctes, non solament per apréner l’occitan, mas tanben per viure dins aicesta lenga. Yves Seguier (Sant Estève, Léger, Occitania, 1957) e Marion Bourgeois (Agen, Occitania, 1991) fan partida dels organizators. Lor passion per la lenga es evidenta, mas pòt pas far oblidar la situacion dificila de la transmission de la lenga dels trobadors.

Perqué un sejorn d’una setmana en occitan ?

MARION BOURGEOIS : Ai seguit un ensenhament public bilingüe de l’edat de 5 ans fins a mos 10 ans, mas a partir d’aquela edat, ai pas mai agut la possibilitat de perseguir mon escolaritat en occitan al collègi. Degun dins ma familha non parlava occitan, e foguèt plan dificil de viure subte, una interrupcion atau. La professora d’occitan de l’epòca recomandèt a ma maire de me menar a l’EOE per demorar en contacte ambe la lenga. Ai donc rejonh lo grop de joves Escol’Ados quand aviái 12 ans.

YVES SEGUIER : L’atmosfèra qu’a seguit Mai 68 a suscitat un reprim d’interès per l’occitan en çò de las generacions novèlas. Malgrat la repression dont la lenga aviá fach l’objècte, èra encara fòrça presenta dins las familhas, sustot dins las zònas ruralas. En 1974, la màger part dels fondators de l’EOE èran ensenhaires de profession e desiravan apréner a escriure e a mestrejar l’occitan que coneissián fins aquí principalament a l’oral, per tal de n’assegurar la transmission. L’objectiu de l’EOE èra de crear una vertadièra experiéncia de vida en occitan, jos la forma d’un sejorn enquadrat per d’ensenhaires e d’especialistas.

Sus vòstre site, se pòt legir : « Nòstra tòca : l’occitan a la portada de totas e totes, e per totas e totes ! » (« Nòstre objectiu : l’occitan a la portada de totas e totes, e per totas e totes ! »).

MARION BOURGEOIS : Dins l’associacion, la diversitat se miralha a mantun nivèl. Dins los pòstes de responsabilitat, per exemple, mantenèm una collaboracion intergeneracionala, e aquò s’es revelat indispensable. Quand los joves sèm arribats dins l’associacion, avèm demandat als adultes qu’èran aquí a l’epòca de demorar, de nos daissar pas sols. Demest los participants, vesèm a aculhir egalament de personas de diferents nivèls de lenga, de diferents dialèctes, edats e originas, perque defendèm l’idèa que cadun pòsca demorar el-meteis e parlar a sa faiçon. Dempuèi la creacion de l’associacion, avèm entretengut de ligams estreches ambe los catalans e, aquestas annadas, de personas son vengudas d’Alemanha, d’Anglatèrra e de Japon.

YVES SEGUIER : Es egalament estat indispensable de crear lo Punt Violet. L’avèm mes en plaça ambe l’arribada de joves feministas qu’avián una solida formacion sus aquelas questions, per tal de garantir un quadre mai segur e inclusiu. Soi plan gloriós dels participants qu’an portat de novèlas proposicions.

Qué fa besonh a l’occitan e a l’EOE per l’avenidor ? Qualas novetats ?

MARION BOURGEOIS : L’occitan, coma totas las lengas, deu existir, viure e se transformar. L’occitan a absoludament besonh d’aquel espaci, perque es uèi la sola experiéncia d’immersion concebuda per diferentas generacions, diferents nivèls lingüistics e diferents dialèctes. En matèria de novetats, avèm lançat un procediment qu’a per mira d’integrar los joves d’Escol’Adols dins los pòstes de responsabilitat. Aimariam tanben melhorar nòstra comunicacion cap a l’exterior per tal de far melhor conéisser nòstre projècte e d’afortir los ligams ambe d’autras lengas e d’autras iniciativas.

YVES SEGUIER : L’occitan, coma totas las lengas, a besonh d’una transmission familiala, mas ne sèm encara luènh. Uèi, es sustot l’escòla qu’assegura la transmission, mas aquò concernís pas que 1 % [d’escolans], mentre qu’en País Basc Nòrd, la transmission escolara atenh 25 % [en prenent en compte los modèls bilingüe e immersiu]. Fasèm nòstra part, coma lo colibrí : sèm totes necessaris, e totas aquelas e totes los que nos venon veire son los benvenguts. Volèm mobilizar las gents a l’entorn de l’occitan, en amolonant nòstras fòrças. Avèm besonh de politicas lingüisticas e de sosten economic, segur. E pertocant las novetats, sabèm pas encara çò que vendrà, mas demoram dobèrts a totas las proposicions.

* Lo títol es una guinhada a « Vino, Cantares y Amor » de Nacho Vegas, una cançon plan coneguda en espanhòl, adaptada e revirada en basc per la cantaira Anari. La cançon parla de revolucion pel vin, los cants e l’amor, coma simbòls d’una revolucion fondada sus la passion, la solidaritat e l’accion collectiva. Evòca atal de revolucions — e d’utopias — que son pas a venir, mas que son ja en trin de se produire e de venir una realitat. Es aquesta idèa que lo títol repren en relacion amb l’EOE.

Font : BERRIA, 6 de setembre de 2026. Reportatge original en basc, redigit per Izaro Arruti Agirreurreta e tradusit en occitan per Eric Astié. 

La 52ena edicion de l’EOE se debanèt del 16 al 22 d’agost 2026 !

Trobaretz çai jos lo programa :

+ d’information : eoe[at]wanadoo.fr

Lo novèl objècte totem de la 52ena EOE

Pr’aquò ongan avèm decidit que seriá pas una suspresa : se ne vos parlam ara, es perque en anticipant un pauc podretz profieitar d’un pichon rebais sus la trossa… e contribuir a l’objècte totem de l’an que ven !

Cossí?

1 cravata donada a L’EOE = 1€ de rebais sus la crompa de la trossa * e atal la segura reutilizacion de ladita cravata pel trigossac de la 53ena EOE. Anem, que sortiscan las cravatas de l’armari.

Venètz a l’EOE encravatat!

*trigossac = tote bag
** ofèrta limitada a 1 cravata per trossa

Un testimoniatge d’un dels professors d’aqueste cors un pauc diferent de l’EOE 2025

Ai cercat e recercat un adjectiu per qualificar la bicicletada de 2025… cal contextualizar e rampelar qu’aquela edicion es lo reviscòl de l’idèa que foguèt menada e portada pel Bernat Bergé qualques decennias aperabans. Èra doncas una primièra tant pels organizators coma pels estagiaris. Primièr còp que preniam la bicicleta a l’EOE, que s ortissiam cada jorn de l’Oustal e que l’integralitat dels corses èran balhats a l’aire liure. E per aculhir aquel vam novèl i agèt… un calimàs que te disi pas !

Per trobar l’adjectiu precís me cal manlevar un mot a un dialècte d’extrèma nòrd d’Occitània… Òm pòt doncas qualificar la bicicletada de 2025 de «rock’n roll» !

Partiguèrem lo diluns jos 40°C. Direccion l’ostal de l’avelana. Gardi plan en memòria la susada que nos prenguèrem quand butàvem las bicicletas dins la pujada qu’i menava. Caliá èsser fat e fòl…

Lo dimars, pas questions de se tornar far enganar, partiguèrem a las aubetas per profitar de la frescura. Aital prenguèrem la bastida de Montflanquin d’assaut. Lo tantòst decidiguèrem de far cors a la terrassa d’un cafè ont una fada nos pagava de gòts. I aprenguèrem un fais de causas sul l’istòria dels resistents que foguèron emprisonats a Vilanuèva d’Òut. Sul retorn cap a l’Oustal, agèrem una idèa d’engèni… s’arrestar a la fabrica de Beneset de la Luna per li crompar delicioses glacets plan originals.

Lo dijòus, prenguèrem la direccion del musèu del Fetge Gras a Frespech ont foguèrem mes a l’espròva… Aprèp aver montat la pujada del puèg, nos presentèrem als emplegats del musèu qu’èran suspreses de nos veire… Pensavan qu’aviam avançat la reservacion d’un jorn (i agèt una confusion entre la reservacion facha per l’EOE per la sortidas del dimècres e aquela per la bicicleta del dijòus). L’estela locala, Yves Boissière, èra doncas absent. La visita se deviá far amb un «idio-guide». La còla tocava lo fons… Èra sens comptar qu’aviam un organizator extraordinari, capable de s’adaptar a totas las situacions tant son saber sembla pas conéisser de limita. Lo Pèire Olivier nos faguèt la visita a la manièra d’una conferéncia gesticulada que mescla un saber freg (teoric) amb un saber caud (empiric). Foguèt una visita rica e esmoventa.

A la fin, lo musèu nos preguèt d’acceptar una botelha de vin blanc per esperar l’Yves Boissièra que deviá tornar del mercat. Tanlèu arribat escambièrem e nos serviguèt d’aigardent que nos donèt de vam pel tantòst e son debat filosofic sul ligam entre la natura e l’òme !

Lo divendres, darrièr jorn, visitèrem lo musèu de la pruna confida : una valorizacion del meravilhós terrador agenés. Al retorn, sens que siaguèsse previst al programa oficial, nos arrestèrem a la plantolièra GENTIÉ per cabussar dins la piscina e descobrir los empèuts renommats.

QUINA AVENTURA ! VISCA L’AVENTURA !

Del 10 al 16 d’agost, la vila de Vilanuèva d’Òlt visquèt al ritme de la lenga e de la cultura occitanas, amb la 51ena edicion de l’Escòla Occitana d’Estiu (EOE). Pendent set jorns, mai de 200 personas vengudas de totas las regions d’Occitània e quitament de l’estrangièr se son amassadas per partejar, aprene e viure en occitan.

Cada matin, los participants seguiguèron de corses de lenga de diferents nivèls en lengadocian, gascon, lemosin., provençal e novetat d’aquesta annada : un cors d’auvernhat.
 
Las vespradas èran consacradas als talhièrs culturals : danças tradicionalas, cosina del país o encara descobèrta d’instruments.
 
L’EOE oblidèt pas los joves. L’« Escoleta » aculhiguèt un vintenat d’enfants per de jòcs, cançons e activitats en occitan. E los adolescents participèron a l’« Escòl’Ados », amb de talhièrs pensats per eles, entre creacion, dança e musica.
 
D’un autre costat, se tenguèron cada ser conferéncias e taulas redondas sus de tematicas variadas : las politicas lingüisticas, la literatura occitana d’uèi, la transmission intergeneracionala, lo pantais niçard o encara l’escritura inclusiva. Especialistas, militants e curioses i trobèron d’escambis enriquesents.
 
Las seradas acabèron cada jorn dins la musica e la dança, amb de balètis, concèrts, scènas dobèrtas. Lo bal final se tengèt aquesta an dins lo licèu : centenats de personas dançavan al son de la musica tradicionala (mercés a Banduolers e Platane), dins una calor umana e populara. L’occitan mostrèt un còp de mai qu’es una lenga viva, portada per la passion de sos parlaires.
 
Aquesta 51ena edicion confirmèt lo ròtle essencial de l’EOE dins la revitalizacion de la lenga occitana. Amb sa dimension intergeneracionala e sa dubertura culturala, demòra un luòc unic ont l’occitan se parla, s’escota, se canta e se viu plenament.

Novèla creacion reciclada exclusiva per l’Escòla Occitana d’Estiu

Après lo trigossac dels 50 ans, l’equipa creativa de l’EOE a agut una idèa novèla per prepausar un quicòm que permeta de difusar l’occitan dins lo quotidian dels estagiaris en defòra del licèu l’Oustal : un mocador de còl.

Ja mencionat dins lo desfís n°52 prepausat en 2024 sus las rets de l’EOE, l’idèa èra de difusar aquel amor alhadís incondicional a çò pus mai de personas.

Coma totjorn, l’objectiu es pas de crompar d’objèctes totes faits, mas de cercar cossí reütilizar de matèria primièra e nòstra creativitat per ne far d’objèctes unics.

Amb de lençòls vièlhs (dont d’unes datavan de l’operacion costumes pel Carnaval de Pau), nòstra costurièra en cap tintèt lo teissut, e cosèt triangles e traingles oradas de temps.

L’etapa seguenta, l’impression serigrafica, se faguèt dins los Pirenèus per beneficiar d’un climat mens caud e permetre a la tinta serigrafica de secar pas tròp lèu suls ecrans.

Es a la debuta de l’EOE que los membres de l’equipa creativa poguèron amassar mocadors e etiquetas abans de los penjar dins la librariá ont foguèron prepausats a la crompa tota la setmana.

100% reciclat, 100% artesanal, 100% fait a man !

L’argent de la venda anèt dirèctament a l’associacion per l’ajudar a organizar d’activitats a l’entorn de l’occitan.

Los 70 exemplars son partits coma de panatons !

La 51ena edicion de l’EOE se debanarà del 10 al 16 d’agost 2025 !

Totas las informacions (programa, inscripcion) sus aquesta pagina :

Escòla Occitana d’Estiu

Aquesta annada, la dimenjada dei amics de l’EOE s’es desplaçada dins lo temps e l’espaci : rendez-vos èra donat ai amics de l’EOE que vòlon/pòdon per la dimenjada de Pascas dins la vila de Nissa.

Per de rasons pratiqui (la distància…), lo primier apontament èra lo dissabte a 12h30, au restaurant, per si retrobar e començar de descobrir li especialitats nissardi. Es Hit Import que nos a acuelhits : Hit es un discaire istòrico de Nissa qu’avia degut tampar e qu’a tornat durbir meitat discaire meitat restaurant. E dins un discaire, siam estats aculhits en música, per un disc de Nux Vomica d’un costat, e per Alice au pifre après. Lo plaser de si veire, de charrar un pauc, e es ja l’ora de passar a taula. Per aqueu premier rescòntre embé la coïna nissarda, de gnocchis èran au programa.

Un pauc de temps liure per si passejar, e si siam retrobats plaça Sant Francés en vila vielha : Alice, de la nòstra chorma d’organisacion, e lo sieu grop de gralhas nos avian convidats a un passa-carrièra. Tra lo Babazok (autre nom de la vila vielha), e dinc en riba de mar a Rauba Capeu (un luec onte i a fòrça vent, çò qu’es l’origina dau sieu nom). Avem pogut si passejar, charrar, far audir la música e la lenga dau país ai gens qu’èran curiós. Puei venguèt l’ora de pensar a minjar, e lo moment de tastar una especialitat de Nissa, la Sòcca!! Mas onte anar embé un grop d’una vintenat de gens ?

Es aquí qu’avem agut l’intervencion de Carlòta, nissarda membre de l’IEO 06, naissuda dins lo quartier dau pòrt fa mai de 80 ans. A decidit de nos menar da Pipo, carrièra Bavastro. E quora Carlòta decida, si fa coma aquò. Lo restaurant que vòl pas un grop tant numerós? Fa pas ren! I anam. Mai d’un vintenat de personas qu’arriban d’un còp dins un restaurant qu’es ja esquasi complet? Un pauc de negociacion e nos tròvan 3 taulas per nos installar. E aüra la carta : de sòcca segur, de pissaladièras, de mini-pans banhats. Dusc’aquí tot va ben. Mas tanben de sòcca garnida (cebeta, pebron, parmesan), e aquò n’es pas dau tot dins la tradicion nissarda. Çò qu’avem minjat èra bòn, mas que vergonha aqueli recetas per toristas!

Lo diménegue, aviam rendez-vos au mercat de la Liberacion davant la gara dau Sud, qu’es l’anciana gara renovada dei camins de fer de Provença. La novela gara, d’onte part lo trin dei pinhas (que va de Nissa a Dinha), es un pauc mai luenh darrier. Té, vist que parlam dau trin dei pinhas, es l’escasença per ieu per partejar aquela cançon Ne fermez pas la ligne du train des pignes, una cançon de lucha per gardar la linha fau quauqui annadas.

Tornam au mercat de la Libé. L’idea èra de descubrir d’especialitats de la region e de trobar de que portar per lo repais dau ser. Mas pendant que lo grop èra a si recampar, avem agut un convidat : Jérémie, magistre de classa bilingüe a Nissa, mas tanben jugaire de morra, pilo, de teatre nissard (embé la chorma dau teatre Francis Gag), e cronicaire dins Lo Diari. E donc si siam installats per charrar, d’ensenhament (cau saber qu’a Nissa i a d’ensenhament bilingüe dins doi escòlas, e de cors de nissard dins mai d’un colègi/licéu), mas tanben de cultura occitana a Nissa e dins lu territoris de la nòstra chorma. Bòn, teatre Francis Gag, Morra, pilo, mi sembla que caudria presentar tot aquò, non? 

Per lo pilo, es un espòrt tradicionau de la region de Nissa que si juega emb una pèça traucada. Per mai d’informacion, podètz gaitar sus occitanica ò escotar (encara un còp) Nux Vomica.

La Morra es un juec tradicionau dau país nissard que siguèt enebit, e si torna practicar despí quauqui annadas. Un libre e un tutorial nos pòdon ajudar a conóisser aqueu juec. 

Per lo teatre Francis Gag, es una chorma de teatre en nissard que juega doi peças de teatre cada an dins lo teatre Francis Gag (teatre en vila vielha), generalament ai mes de decembre e de mai. Dins lo repertòri, i a de pèças d’un repertòri istòrico, e de pèças de creacion mai recentas. La tropa pòt se deplaçar per juegar en defòra de Nissa finda. Vos conselhi lo site del Theatre niçois Francis Gag : es possible de veire lo repertòri de la chorma, la sieu actualitat, mas tanben de legir li pèças (ò de n’en veire de videòs).

Veètz que i avia de que charrar sus la cultura nissarda! De qué donar de tematicas possibli per d’escambis culturaus finda.

L’apontament seguent èra a 14 oras per una visita guidada de Nissa en nissard. Lo guida èra Patrici Arnaudo, magistre de nissard. Nos siam retrobats plaça Garibaldi, davant l’estatua de Giuseppe (Pepin) Garibaldi, nascut a Nissa en lo 1807. Avem començat per rescontrar aquel òme important dins l’istòria de Nissa, mas tanben de si demandar çò qu’èra Nissa a la sieu epòca. Puei, siam anats rescontrar una autra eroïna de Nissa: Catarina Segurana, una eroïna dau sètge de Nissa pendant la guèrra facha per una aliança franco-turca. La cançon “Enfants de Nissa Maritima” que podetz escotar aqui nos ditz d’alhors que lu enfants de Nissa Maritima son toi enfants de Catarina. Avem caminat dins la vielha vila tra d’autres personatges de l’istòria nissarda : Joan Nicola (qu’a fondat la chorma folclorica La Ciamada Nissarda, e qu’a escrich mai d’uni cançons en nissard), Juli Eynaudi, un poeta Nissard, Rosalindou Rancher, un autre poeta nissard (que la Nemaïda èra au programa de l’agregacion d’occitan de 2025), e encara Francis Gag (e li cronicas de Tanta Victourina que si pòdon retrobar dins Li minuta nissardi). Avem tanben parlat dau castèu, e de la sieu còla, que lo castèu èra un luec de vida dins la Nissa istòrica, mas qu’aüra, i a pus de castèu, mercés au rei de França Louis XIV. La visita s’es acabada davant lo palais dei ducs de Savoia, aüra residència prefectòrala. Una visita rica en descubèrtas, tant per lu luecs que l’istòria e la cultura de Nissa.

Per la serada dau diménegue dau ser, la serada maja d’aquela dimenjada, nos siam retrobats ai Diaus Blus, carrièra de Turin. Repais partejat, música, danças e cants èran au programa d’aquela serada co-organisada embé la corala feminista Les grenades rouges. E de segur escambis per presentar l’EOE ai curiós (que vendràn bessai d’interessats ò de participants). Avem donc minjat, charrat, dançat, e cantat. Un cansonièr, que mescla de cançons de l’EOE, dau país nissard, e de tota l’Occitania, èra distribuït per la dimenjada. Per lu curiós, lo podètz tornar trobar a la fin de l’article. Un bòn moment de partatge qu’aquela serada.    

E la fin de la dimenjada arribèt lèu lèu. Encara un repais partejat, mas aquest còp en riba de mar : lo soleu èra de la partida, e cadun podia venir e partir au sieu ritme, e en fonccion dei constrenchas per tornar a maion. Segur, pendant aquelu tres jorns, avem pas pogut veire tota la Nissa « nissarda » : festins (dei Mai, dei cogordons, ò dins lo reire país), teatre en nissard, balèti, visita dins li valadas (Palhon, Roia, Vesubia, Tinea), i a encara tant de cauas de descubrir. Mas avant, es bessai l’ora de si dire « a lèu lèu a l’EOE »!

Autri referèncias sur Nissa forra-bora:

• per lu legeires de romans policièrs, podetz tornar descubrir Nissa dins lu libres de Michèle Pedinielli (Boccanera per exemple) 
• Per legir de textes en nissard, podètz anar dins la rubrica Ribon-Ribanha dau site de l’IEO 06 
• Lo site dei Grenades Rouges embé lor cansonièr 
• Coïna nissarda e un libre de recetas

Per festejar los cinquanta ans de l’EOE, decidiguèrem de fargar un objècte simbolic e artesanal, per que los estagiaris pòscan tornar a l’ostal amb un bocin d’EOE.

L’idèa èra d’utilizar las competéncias creativas de l’equipa, coma la serigrafia, qu’aviam aprés als Escambis Occitans de la Davalada en 2022.

100% reciclat, 100% artesanal, 100% fait a l’ostal !

A l’Escòla Occitana 2024, las sacas, renomenadas «Trigossacs», foguèron prepausadas a la venda a la librarià, e faguèron una polida decoracion per las parets. Foguèt un succès incresible, e los 100 foguèron venduts abans la fin de la setmana !

Ara cada proprietari d’aquesta saca porta qualques mots d’occitan dins l’espai public…

« L’Isla del Tresaur Interdit », creacion originala e animacion pels Talhièrs de l’Energia e del Temps

Los Talhièrs de l’Energia e del Temps, una associacion que prepausa de talhièrs bilingües occitan/francés, an plan decidit de festejar lo cinquantenari de l’Escòla Occitana d’Estiu amb nautres !

Per aquò far, an soscat a una novèla creacion especiala cinquantenari. Aquò venguèt un jòc gigant que se sona l’Isla del Tresaur Interdit… Lor avèm demandat de nos contar coma es nascuda aquela aventura novèla :

“Aquela aventura comencèt 3 ans fa, quand l’Universitat Occitana d’Estiu (UOE) de Nimes, nos sollicitèt per una creacion de talhièr sus la tematica : Urgéncia climatica, Urgéncia linguistica.” Marion e Robin, co-fondators dels Talhièrs de l’Energia e del Temps, decidiguèron de convidar de personas volontàrias per crear un talhièr adaptat a la demanda, en còla. Mercés a l’engatjament de l’UOE, avèm poscut convidar la petita còla de creators pendent tota la durada de l’UOE, dins l’idèa de prene lo temps de s’encontrar. Es atau qu’en 2022, avèm creat lo Servici de las Urgéncias Societalas (SUS), un talhièr que parla d’urgéncias e de diversitat bioculturala.

Nos sèm regalats a animar lo talhièr SUS e l’avèm doncas prepausat a l’EOE de la meteissa annada ont los estagiaris nos an fòrt plan aculhits tanben. En 2023, bastissèm amb l’UOE un programa en 3 talhièrs : SUS e 2 talhièrs d’intelligéncia collectiva per crear mai de ligams amb los actors locals… Mas la còla es d’a fons e dins un entosiasme fòl avèm creat la Manufactura dels Mondes Novèls (MNM). Un talhièr que mòstra l’acceleracion del temps e las dificultats a gerir los enjòcs màgers dins aquel contèxte.

Encara un còp nos sèm regalats a animar lo jòc amb tota la còla a l’UOE puèi a l’EOE. A la fin de l’animacion de la Manufactura dels Mondes Novèls, coma aprèp SUS, sèm demorats longtemps a escambiar amb los estagiaris de l’EOE suls messatges veïculats pel talhièr… e a la fin, nos an dit amb lo sorire e una punta de desfís “nos triga de veire çò que faretz l’an que ven !”

Aquelas creacions, SUS e MNM, permeton de rendre accessibles de fenomèns complexes de nòstra societat. Los participants son convidats a experimentar quicòm de fòrt, a travèrs un jòc de vulgarizacion.

En 2024, nos sèm concentrats sul cinquantenari de l’EOE e avèm creat un talhièr, totjorn dins aquela dralha de soscadissas societalas e tanben dins l’esperit de la fèsta.

Avèm començat la novèla creacion en genièr amb la tòca d’animar la setmana de l’EOE a l’entorn d’un ambient festiu e memorable. Voliam un jòc que permetriá a totes los estagiaris de participar, es a dire 200 personas – dont un vintenat de dròlles. Un desfís novèl per nòstra còla ! I avèm dedicat d’energia e de temps : a distància un vintenat d’escambis creatius (x3 oras) e 2 seminaris de 5 jorns. Per abordar la democracia e lo temps collectiu, avèm creat un jòc de piratas : l’Isla del Tresaur Interdit.« 

Cars estagiari.as, avètz participat, avètz experimentat…
Avètz poscut seguir l’installacion en dirècte pendent tota la setmana de l’EOE : l’Isla del Tresaur Interdit es apareguda jos vòstres uèlhs curioses. Avètz fargat vòstre equipatge, avètz inventat un drapèu, un nom e un crit… e avètz talament chicanat pendent lo jòc ! Meritatz doncas plan vòstra distincion de Piratas de l’EOE.

Per de polits sovenirs : https://peertube.boc47.org/w/iqJvaZ4H5JbJMDMMhuZPJZ

[Se voletz comunicar sul jòc, mercés d’utilizar puslèu aquela version corta de la video per desvelar pas tròp de l’Isla del Tresaur Interdit. Per tota question o escambi, podètz contactar los Talhièrs de l’Energia e del Temps per corric electronic : contact@ateliersdelenergieetdutemps.fr]

Un Grandmercé a totes !
Vos daissam en musica amb qualquas fòtos e aquela polida cançon… que demòra de com cau dins lo cap ! 😀